بیانیهی آغازین سلسله پادکستهای «فرجامِ جمود»
به نام آنکه عقل را مایه اقتدار و جهل را ریشهی زوال قرار داد
سلام به همراهان دغدغهمند مجموعه «کدگشا». ما در کدگشا مأموریتی برای خود تعریف کردهایم: «جریانشناسی نفوذ و بازخوانی ریشههای انحطاط». پیش از این در چند قسمت، به موضوع چالشبرانگیز «تحجر» پرداختیم. اما امروز در آستانهی یک تحقیق عمیق تاریخی و راهبردی هستیم؛ پژوهشی که ریشه در یک دغدغهی معاصر و بسیار حیاتی دارد: کالبدشکافی سقوط صفویه.
چرا صفویه؟ چرا امروز؟
رهبر انقلاب در تحلیل دقیق خود (۲۰ آبان ۱۳۸۰)، دوران صفویه را دوران بسیار مهمی در تاریخ ایران برمیشمارند. ایشان دو خدمت بزرگ را برای این سلسله ذکر میکنند که شاکلهی «ایرانِ امروز» ماست: ۱. ایجاد وحدت ملی و جغرافیایی: یکپارچه کردن ایران تحت یک پرچم و یک قدرت مرکزی پس از قرنها تشتت. ۲. رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع: به عنوان تنها عاملی که توانست ایران مقتدر و مستقل را در برابر تهاجمهای سنگین قدرتهای خارجی (مانند دولت عثمانی) حفظ کند.
ما با پادشاهان صفوی و ظلمهای شخصیشان کاری نداریم؛ بحث ما بر سر یک «بنای تمدنی» است. بسیاری از اندیشمندان، جمهوری اسلامی را بازتولید همان الگوی صفوی در قامت یک نظام انقلابی میدانند. از همین رو، معتقدیم دشمن به این نتیجه رسیده که برای زمین زدن این نظام، باید همان فرمولی را پیاده کند که منجر به فروپاشی امپراتوری صفوی شد.
ایده اصلی: نفوذ در اتاق فکرِ تمدن
فرضیهای که ما در این سلسله برنامهها به دنبال صحتسنجی آن هستیم، این است: دشمن برای نابودی این اقتدار، نه از بیرون، بلکه از درون و با سلاح «تحجر» وارد شد. آنها با ترویج دو جریان سمی، ارادهی ملی را فلج کردند:
-
لبهی اول؛ ظاهرگرایی (اخباریگری): جریانی که با حذف عقلانیت، دین را به پوستهای بیروح تبدیل کرد و تدبیر را از حکمرانی گرفت.
-
لبهی دوم؛ باطنیگرایی خرافی: حاکم کردن جادو، رمالی و «روایتهای ماوراییِ کاذب» بر مقدرات کشور؛ تا جایی که تصمیمات حیاتی نه بر اساس بصیرت، بلکه بر اساس خواب و خیال گرفته شد.
ما میخواهیم بدانیم آیا پروژههای مدرن نفوذ، نظیر پروژه «استحاله» و پروژه نفوذ در حوزههای علمیه و پروژه آنتی تز انقلاب از حوزه علمیه بازنویسیِ همان نسخهی قدیمی برای ایرانِ امروز نیستند؟
مسیر ما در این پژوهش
ما در کدگشا ادعای تاریخنگاری مطلق نداریم. این یک ایده و یک فرضیه است. ما به دنبال شواهدی هستیم که در اسناد کمپانی هند شرقی و آرشیوهای نفوذ استعمار پنهان شده است. نتایج این کالبدشکافی مرحله به مرحله در قالب مقالات تفصیلی در سایت «تنویر» و اپیزودهای صوتی در کانال «کدگشا» منتشر خواهد شد.
بیانیه سلب مسئولیت
آنچه در این سلسله برنامهها ارائه میشود، نتایج تتبع تیم پژوهشی ما با استفاده از ابزارهای نوین تحلیل داده است. ما در حال «فرضیهآزمایی» هستیم. مطالب ارائه شده وحی منزل نبوده و هدف ما مجهز شدن به سلاح «جریانشناسی» برای جلوگیری از تکرار تاریخ است.
در این مسیرِ حساس، با ما همراه باشید تا ببینیم دشمن برای «فرجامِ جمودِ ما» چه خوابهایی دیده است.
